پژاك و ايران: آنچه در زير روابط تركيه ـ آمريكا خوابيده است
سايت خبري مركز مطالعات خاورميانه نزديك در گزارشي تحليلي اثبات کرد که پژاک، گروهي کاملا وابسته به تروريستهاي خارجي «پ.ک.ک» است.
به گزارش سرويس بينالمللي «بازتاب»، گزارشي كه «سونر جاقاپتاي» و «زينب آراوغلو» براي موسسه فكري ـ عقيدتي معروف آمريكايي موسوم به انستيتوي واشنگتن تهيه و حاضر كردهاند، تاثير مداخلات نظامي ايران در خصوص «پ.ک.ک» را بر روابط تركيه ـ آمريكا تحليل و ارزيابي ميكند.
در 8 ژوئن يك روز بعد از انتشار خبرهاي مربوط به عبور نظاميان ترك از مرز شمال عراق به قصد انجام عمليات عليه حزب كارگران كردستان («پ.ک.ک») هواپيماهاي ايران كمپهاي حزب حيات آزاد كردستان (پژاك) را بمباران كردند.
پژاك در كوههاي شمال عراق و در محلي بسيار نزديك به ايران مستقر شده است. تحليلگران، گروه مذكور را وابسته به «پ.ک.ک» دانستند كه سالهاست به ارتش ترك و غير نظاميان حمله ميكند و نامش در ليست سازمانهاي تروريستي خارجي وزارت خارجه آمريكا نيز درج شده است.
پژاك اصرار ميكند كه سازماني مستقل از «پ.ک.ک» است، اما گفتوگوهايي كه با رهبران و اعضاي آن صورت گرفته، با در نظر گرفتن تاريخشان، نشان ميدهد كه هر دو گروه ايدئولوژي و روشهاي مشابهي دارند.
علاوه بر استقرار در مناطق واحد، هر دو گروه داراي رهبران و اعضاي مشترك هستند. اين گروه كه ايران و تركيه آن را يك عنصر تهديد كننده و خطرناك ميدانند، روابط تركيه ـ آمريكا را به شكل مبارزه طلبيهاي بي مانند در آورده است.
زمان ظهور پژاك
تحت تاثيرات منفي حملات 11 سپتامبر در آمريكا، «پ.ک.ک» براي نجات خود از ليست سازمانهاي تروريستي، نام رسمي خود را به كنگره دمكراسي كردستان (KADEK) تغيير داد. به علاوه با اين تصور كه طرف آمريكا و تركيه هدفگيري نخواهند شد، گروههاي كوچك وابسته به خود تشكيل داد.
در سالي كه جنگ عراق آغاز شد، اعضاي «پ.ک.ک» به قصد پراكنده كردن نيروي خود در سوريه، عراق و ايران پخش شدند. گروههايي كه در ايران پخش شده بودند، شاخهاي از «پ.ک.ک» را كه به پژاك موسوم است، تشكيل دادند.
روابط گرم و تنگاتنگ «پ.ک.ک» و پژاك تعجب بر انگيز نيست. همه ميدانند عبدالرحمن حاجي احمدي كه مرد شماره 1 پژاك است، با «پ.ک.ک» همكاري دارد. به همين شكل «احسان واريا» رئيس كميته هماهنگي پژاك نيز قبلاً در «پ.ک.ک» مسئول منطقه بود. آكيف زاگرس كه از مي2006 تا هنگام مرگ رهبر پژاك بود، از اعضاي مهم «پ.ک.ک» بود. همچنين گلستان، دوغان رئيس شاخه زنان پژاك موسوم به «اتحاديه زنان كردستان شرقي» (YjRK) نيز عضو «پ.ک.ک» بود. به علاوه، مجلس عمومي پژاك كه در آن رهبران حزب گردهم ميآيند، از اعضاي «پ.ک.ک» تشكيل شده است.
جميل باييك از اعضاي موسس «پ.ک.ک» كه در حال حاضر يكي از رهبران سازمان است در مصاحبهاي در تاريخ نوامبر 2006 در خط احمدي سخن گفت:" «پ.ک.ک» بنيانگذار و حامي پژاك است."
اين دو گروه از نظر جغرافيايي نيز به يكديگر بسيار نزديك هستند. پايگاه اصلي پژاك در دامنههاي جنوبي كوه قنديل در عراق است و پايگاه اصلي «پ.ک.ک» نيز در سمت غربي كوه قرار دارد.
روزنامه نگاراني كه از كوه قنديل بازديد كردهاند، ميگويند: براي وارد شدن به منطقهاي كه پژاك در آن اقامت دارد، ابتدا بايد از ايست بازرسي «پ.ک.ک» عبور كرد.
نقش اوجالان
بين اين دو گروه هماهنگي و همخواني ايدئولوژيكي نيز وجود دارد، به عنوان مثال، پژاك در خطي كه بر" كنفدراليسم دمكراتيك " مبتني است حركت ميكند كه اين سيستم، تركيه را به دو كنفدراسيون كرد و ترك تجزيه ميكند.
بعد از سالهايي كه پيرو نظريه عبدالله اوجالان موسس گروه مبني بر استقلال جدايي طلبانه انقلابي ماركسيست، مائوئيست بود، «پ.ک.ک» از سال 1999 به اين طرف به دنبال اين هدف ميرود بعد از دستگير شدن اوجالان، «پ.ک.ک» به منظور تامين حق دفاع قانوني خود در داخل، دكمه كنفدراليسم دمكراتيك را زد.
اوجالان در پژاك نيز مثل «پ.ک.ک» در مركز قرار دارد .احمدي در مصاحبهاي در ژوئن 2006 كه قبلاً نيز به آن اشاره شد، در پاسخ به سوالي در خصوص تاثير اوجالان در قدرت پژاك، چنين گفت: «همه تلاش و كوشش ما را او تعريف ميكند». در واقع رهبر سابق و كاريزماتيك «پ.ک.ک» صاحب نفوذ زياد و بدون بحث بود.
در مي سال 2007 زنار آكري فرمانده پژاك به يك خبر نگار آمريكايي چنين گفت: كردها قبل از «پ.ک.ک» از گذشته خود خبر نداشتند و نميدانستند چطور بايد مبارزه كنند، حالا كردها در خط استقلال طلبي اوجالان حركت ميكنند. خبرنگاران ديگر نيز گفتند تعداد زيادي از عكسها و تصاوير اوجالان زينت بخش ديوارهاي مناطق سكونت و استقرار پژاك بوده است.
در نوشته ديگري كه در ماه مارس منتشر شد، آژانس خبري بينالمللي IPS در عطف به پژاك گفت: «يك توده مليت پرست است كه بر مبناي شخصيت عبدالله اوجالان بنا نهاده شده است». از اعضاي گروه انتظار ميرفت در فعاليتهاي اوجالان شركت كنند و به او احترام بگذارند.
تركيه در وسط ايران و آمريكا
بعد از اشغال عراق به دست آمريكا، شدت و ميزان درگيري بين پژاك و نيروهاي ايران افزايش يافت. در سال 2006 تعداد 15 درگيري روي داد كه به كشته شدن 50 ايراني و 20 عضو پژاك ختم شد، بيشترين درگيريها در ماههاي آوريل و مي 2006 روي دادند در اين دوره نيروهاي ايراني هم در تعقيب اعضاي پژاك وارد خاك عراق شدند و هم منطقهاي را كه اعضاي پژاك و «پ.ک.ک» در آن مخفي شده بودند، بمباران كردند. تهران در دهه 1990 براي «پ.ک.ک» يك پناهگاه حفاظت شده تامين كرد كه اين امر در كشور تركيه كه دمكراسي لائيك آن بر عليه رژيم ايران موضعگيري كرده بود، باعث بروز مشكلات عديدهاي شد. اما اخيراً به نظر ميرسد روشي كه تهران دنبال ميكرد، تغيير كرده است. ايران از سال 2003 به اين طرف با پژاك ميجنگد و در خصوص جلب حمايت تركيه، به مرور زمان برگهاي برنده موثرتري به دست ميآورد.
اين تلاشها به توجيه مواضع جنگ طلبانه پژاك در خصوص تهران كمك ميكند. به علاوه به دليل تاثيرات مثبت مداخله ايران در مسئله «پ.ک.ک» پژاك در نزد جامعه ترك – ثابت شد كه در متقاعد ساختن افكار عمومي موفقيت حاصل شده است.
بر خلاف دهه 1990 تركها بعد از كسب اطلاعات در خصوص حمايت ايران در ارتباط با «پ.ک.ک» و ساير موضوعات در رسانههاي خود، ايران را يك كشور متفق توصيف ميكنند كه در مقابل «پ.ک.ک» از آنكارا حمايت ميكند.
اين تحولات با بي كفايتي و نارسايي مواضع آمريكا در قبال «پ.ک.ک» در شمال عراق كه علت كشته شدن 80 ترك از ابتداي سال 2007 تا كنون تلقي ميشود، تضادي آشكار و بارز دارند.
كاندوليزا رايس وزير امور خارجه آمريكا در فوريه سال 2005 به منظور مذاكره و تبادل نظر در خصوص مبارزات آمريكا در كنار تركيه با ترور و قول كمك به تركيه در مقابل «پ.ک.ک» به آنكارا سفر كرد . ولي در همان روز، ايران پايگاههاي «پ.ک.ک» در خاك كشور خود را بمباران كرد و خشم رايس را بر انگيخت. يك خبر نگار ترك با انعكاس نظر مردم در رابطه با اين موضوع، ادعا كرد: در رابطه با «پ.ک.ک» آمريكاييها فقط حرف ميزنند. ولي ايرانيها وارد عمل شدهاند.
در افق اين رويدادها، همانطور كه در نظر سنجي گرايشهاي ماوراي آتلانتيك در سال 2006 نيز مشاهده شد، 43 درصد تركها در رابطه با ايران نظرات مثبت بيان كردند ولي در مقابل فقط 20 درصد در خصوص آمريكا احساسات مشابه بيان كردند كه جاي تعجب نيز ندارد در واقع جنگ ايران با پژاك يك نيروي محركه مهم در رابطه با سياست حفاظتي آمريكا در خصوص رويكرد تركيه به غرب است.
ياد داشت: سونر جاقاپتاي دانشجوي دكترا و مدير برنامه مطالعات تركيه در انستيتوي واشنگتن است. زينب ار اوغلو شاگرد دكتر ماريسا رابينز وليف بوده و در برنامه مذكور، مامور تحقيقات است.
قایناق:http://www.baztab.com